Krok 4 · to nie jest fantazja
Płacili innym. Płacili późno. Płacili po stu latach.
Odszkodowania od Niemiec to nie egzotyczny pomysł — to praktyka trwająca od lat 50. Poniżej udokumentowane przypadki. Warte uwagi są dwie rzeczy: jak różne były podstawy i formy wypłat — i która rubryka w tej tabeli pozostaje pusta.
| Komu | Kiedy | Ile | Za co / w jakiej formie | Źródło |
|---|---|---|---|---|
| Izrael i Claims Conference | 1952 (układ luksemburski), raty 1953–1966 | 845 mln USD (ok. 3 mld DM dla Izraela, 450 mln DM dla Claims Conference) |
Zbrodnie Holokaustu; świadczenia dla ofiar wypłacane są do dziś w kolejnych programach | [21][22] |
| Grecja | 1960 | 115 mln DM (ok. 54 mln USD) |
Ofiary okupacji; Grecja uznaje sprawę za otwartą — w 2019 r. formalnie zażądała ok. 300 mld USD, Niemcy odmówiły | [25] |
| Ofiary w Polsce — pomoc humanitarna | 1991–2004 | 500 mln DM (wypłacono ponad 732 mln zł) |
Fundacja „Polsko-Niemieckie Pojednanie" — pomoc dla szczególnie poszkodowanych ofiar; formalnie „pomoc humanitarna", nie reparacje | [24] |
| Robotnicy przymusowi i niewolniczy (ok. 100 państw) | 2000–2006 | 10 mld DM (~5 mld USD); do osób w Polsce: 975,5 mln EUR (ponad 3,5 mld zł) dla ok. 484 tys. osób |
Fundacja EVZ „Pamięć, Odpowiedzialność i Przyszłość" — jednorazowe świadczenia indywidualne; Polska: 1. miejsce według liczby beneficjentów | [23][36] |
| Namibia (Herero i Nama) | 2021 (porozumienie), wypłaty przez 30 lat | 1,1 mld EUR | Ludobójstwo z lat 1904–1908 — uznane przez Niemcy formalnie po ponad 100 latach; wypłaty nazwano „gestem uznania cierpienia", nie reparacjami | [26][27] |
| Państwo polskie — bezpośrednio od Niemiec | — | 0 zł | Reparacje przyznane w Poczdamie szły wyłącznie za pośrednictwem ZSRR i były pomniejszane wymuszonymi dostawami węgla po cenach poniżej 1/10 wartości rynkowej; realną wartość netto historycy szacują na ułamek strat (od ok. 230 do ok. 643 mln ówczesnych USD) | [31][32] |
Wszystkie pozycje: Fakt co do zawartych umów i kwot nominalnych; Szacunek co do wartości netto reparacji uzyskanych przez Polskę za pośrednictwem ZSRR (widełki podane w tabeli, spór metodologiczny opisany w źródłach).
A co dzieje się teraz?
Fakt W latach 2024–2026 Polska i Niemcy rozmawiają o świadczeniach dla ostatnich żyjących ofiar okupacji — ok. 50 tys. osób według szacunków Fundacji „Polsko-Niemieckie Pojednanie". Proponowany program (coroczne wypłaty, szacunkowy koszt ok. 300 mln euro) czeka na decyzję polityczną Berlina; strona niemiecka sygnalizowała publicznie — słowami swojego ambasadora w Warszawie — że konieczność „humanitarnego gestu" jest w Niemczech rozumiana.[39][35][33][34]